Kiến tìm đường, ong chọn tổ, nấm nhầy vẽ mạng đường sắt, cá bơi đàn, đom đóm nháy đồng bộ: điều phối không cần chỉ huy.
Tự nhiên tự điều phối
Khi chia đàn, vài trăm ong trinh sát đi tìm hốc, nhảy múa vận động cho chỗ tốt và chốt khi đủ ngưỡng đồng thuận; ong chúa không quyết. Thomas Seeley đã đo điều
Tự nhiên tự điều phối
Năm 2010, nấm nhầy Physarum nối các mẩu yến mạch đặt theo vị trí thành phố quanh Tokyo thành mạng lưới hiệu quả ngang đường sắt thật, nhờ quy tắc dòng chảy nuôi
Tự nhiên tự điều phối
Kiến thu hoạch đỏ quyết định số con đi tìm hạt dựa vào nhịp gặp kiến trở về ở cửa tổ, không ai ra lệnh. Deborah Gordon gọi cơ chế giống mạng Internet này là ant
Tự nhiên tự điều phối
Kiến quân đội bắc cầu và lấp ổ gà bằng thân mình, kiến lửa kết bè nổi qua lũ, kiến vàng nối chuỗi kéo lá. Mỗi con theo vài quy tắc cục bộ, cả đàn tự dựng công t
Tự nhiên tự điều phối
Quorum sensing là cách vi khuẩn tiết và nhận phân tử tín hiệu để ước lượng mật độ đồng loại; vượt ngưỡng thì cả quần thể cùng bật gen phát sáng, tạo màng sinh h
Tự nhiên tự điều phối
Nghiên cứu GPS năm 2015 ở Kenya cho thấy khỉ đầu chó đi theo hướng nhiều con khởi xướng, không theo đầu đàn; lệch ít thì thỏa hiệp, lệch nhiều thì chọn phía đôn
Tự nhiên tự điều phối
Ong mật giữ khu ấu trùng khoảng 33–36 °C bằng cách rung cơ bay để sưởi, quạt gió và rải nước để làm mát; mỗi con phản ứng theo ngưỡng riêng nên cả tổ ổn định.
Tự nhiên tự điều phối
Đồng bộ tự phát xảy ra khi nhiều bộ dao động có nhịp riêng được liên kết với nhau, từ hai đồng hồ của Huygens năm 1665 tới tế bào tạo nhịp tim và cầu Millennium
Tự nhiên tự điều phối
Stigmergy là cách côn trùng phối hợp qua dấu vết trong môi trường: viên đất mối đắp rủ con sau đắp tiếp, thành cột và vòm. Grassé đặt tên năm 1959; người cũng l
Tự nhiên tự điều phối
Thuật toán đàn kiến (1992), bầy hạt (1995) và đàn ong nhân tạo (2005) chép cách kiến, chim, ong phối hợp để tìm lời giải đủ tốt cho bài toán lớn mà không cần tr
